Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Nasıl Yapılır? Süre ve Şartlar

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, olağan kanun yollarının devamı veya yeni bir temyiz incelemesi değildir. Başvurunun amacı, Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ortak koruma alanında bulunan bir temel hakkın kamu gücü tarafından ihlal edilip edilmediğinin incelenmesidir.

Bireysel başvuru hangi hâllerde yapılabilir?

Bir kamu kurumunun işlemi, ihmali ya da mahkeme kararı nedeniyle temel bir hakkın ihlal edildiği ileri sürülebilir. Ancak yalnızca kararın hukuka aykırı olduğunun söylenmesi yeterli değildir. İhlal edildiği düşünülen anayasal hakkın, olaylarla ve yargılama süreciyle bağlantısı açıkça kurulmalıdır.

Olağan başvuru yollarının tüketilmesi gerekir

Bireysel başvuru ikincil niteliktedir. İhlal iddiası öncelikle görevli mahkemeler ve kanun yolları önünde ileri sürülmelidir. İtiraz, istinaf veya temyiz gibi etkili olağan yollar tamamlanmadan yapılan başvuru, kural olarak kabul edilemez bulunabilir. Başvurucu, derece mahkemelerine sunmadığı bir temel hak iddiasını ilk defa Anayasa Mahkemesi önüne getirmemelidir.

Başvuru süresi kaç gündür?

Bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği veya nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Süre hesabında kararın tebliğ ya da öğrenilme tarihi, kanun yolunun bulunup bulunmadığı ve son günün tatile rastlayıp rastlamadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Haklı bir mazeret ileri sürülecekse, mazeretin sona ermesinden sonra kanunda öngörülen sürede belgeyle birlikte başvuru yapılması gerekir.

Başvuru nasıl yapılır?

Başvuru, Anayasa Mahkemesinin belirlediği form ve ekleriyle yapılır. Avukatlar 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren UYAP Avukat Portal üzerinden bireysel başvuru yapabilmektedir. Formda ihlal edildiği ileri sürülen hak, olayların kronolojisi, olağan yolların nasıl tüketildiği, nihai kararın öğrenilme tarihi ve talep açıkça gösterilmelidir.

Başvuruya hangi belgeler eklenmelidir?

Nihai karar örneği, kararın tebliğ veya öğrenilme tarihini gösteren belge, ilgili dilekçeler ve ihlal iddiasını destekleyen belgeler başvuruya eklenmelidir. Belgelerin eksik sunulması, olayların belirsiz anlatılması veya yalnızca soyut kanun maddelerinin sıralanması başvurunun incelenmesini güçleştirir.

Anayasa Mahkemesi nasıl karar verir?

Mahkeme önce süre, başvuru yollarının tüketilmesi, mağdur sıfatı ve açıkça dayanaktan yoksunluk gibi kabul edilebilirlik şartlarını inceler. İhlal kararı verilmesi hâlinde yeniden yargılama, tazminat veya ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak başka bir giderim gündeme gelebilir. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin yerine geçerek her uyuşmazlığın maddi ve hukuki yönlerini baştan incelemez.

Bireysel başvuruda süre ve kabul edilebilirlik değerlendirmesi somut olaya göre değişir. Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.