Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası

Yazarlar: Av. Muhammet Aydın - Av. Hasan Kuru

Muris muvazaası nedir?

Muris muvazaası; mirasbırakanın gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazı görünürde satış veya başka bir sözleşmeyle devretmesi ve bu işlemi mirasçılardan mal kaçırma amacıyla gerçekleştirdiğinin ileri sürülmesidir. Yargılamada yalnızca tapudaki işlem türüne veya satış bedelinin düşük olmasına değil, mirasbırakanın gerçek iradesine ve devrin bütün koşullarına bakılır.

Hangi olgular birlikte değerlendirilir?

Mirasbırakanın satış yapmasını gerektiren haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, devralanın ödeme gücü, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark, taraflar arasındaki ilişki, taşınmazın fiilî kullanımının kimde kaldığı ve ödeme hareketleri birlikte değerlendirilir. Bu ölçütlerden yalnız biri, tek başına muvazaanın varlığını kanıtlamaz.

Kimler dava açabilir?

Miras hakkı zedelenen mirasçılar, kendi miras payları yönünden tapu iptali ve tescil talebinde bulunabilir. Talebin terekenin tamamına ilişkin kurulması hâlinde bütün mirasçıların davaya katılımı veya terekeye temsilci atanması gündeme gelebilir. Davalı, taşınmazı mirasbırakandan devralan kişidir; taşınmaz sonradan üçüncü kişiye devredilmişse yeni malikin iyiniyetli olup olmadığı ayrıca incelenir.

İspat nasıl yapılır?

Mirasçılar, görünürdeki sözleşmenin gerçek iradeyi yansıtmadığını tanık dâhil her türlü delille ispatlayabilir. Tapu kayıtları, banka hareketleri, tarafların ekonomik durumu, mirasbırakanın önceki beyanları, taşınmazın kullanım biçimi ve olayların olağan akışı dosyanın bütünü içinde değerlendirilir.

Her karşılıksız kazandırma muris muvazaası mıdır?

Mirasbırakanın sağlığında bir mirasçısına kazandırmada bulunması tek başına muris muvazaası anlamına gelmez. Gerçek bağışın tapuda bağış şeklinde yapılması veya mirasçılardan mal kaçırma amacının bulunmaması farklı hukuki sonuçlar doğurur. Somut olayın koşullarına göre tenkis davası veya denkleştirme hükümleri gündeme gelebilir.

Dava sonucunda ne olur?

Muvazaa kanıtlanırsa tapu kaydının davacının miras payı oranında iptali ve adına tescili istenebilir. Taşınmazın el değiştirmiş olması hâlinde sonraki malikin iyiniyeti ve tapu siciline güven ilkesi ayrıca değerlendirilir.

Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Tapu iptali ve tescil davalarında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Taşınmazın aynına ilişkin olduğundan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Bafra’da bulunan bir taşınmaz yönünden dava, kural olarak Bafra’daki görevli mahkemede açılır.

Muris muvazaası iddiası yalnız aile içi anlatımlara dayandırılmamalı; devir tarihi, ödeme izi, tarafların ekonomik durumu ve taşınmazın fiilî kullanımı mümkün olduğunca belge ve delillerle ortaya konulmalıdır.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır. Her somut olay, devir işleminin niteliği ve mevcut deliller çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.