Ortaklığın Giderilmesi Davasında Satış ve Paylaşım Süreci

Yazarlar: Av. Muhammet Aydın - Av. Hasan Kuru

Ortaklığın giderilmesi davası nedir?

Paylı veya elbirliği mülkiyetine konu bir taşınır ya da taşınmazın birden fazla hak sahibi arasında sürekli biçimde ortak kalması zorunlu değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 698 ve 699. maddeleri uyarınca paydaşlardan her biri, hukuken geçerli bir sınırlama bulunmadıkça paylaşma isteyebilir. Paylaşma; malın aynen bölünmesiyle, bu mümkün değilse satış ve bedelin paylaştırılmasıyla gerçekleştirilir.

Dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?

Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu nedenle arabuluculuk son tutanağı alınmadan doğrudan dava açılması, davanın usulden reddi sonucunu doğurabilir. Arabuluculukta rızai paylaşım, pay devri veya satış biçimi üzerinde anlaşılması mümkündür.

Kimler davada taraf olmalıdır?

Paydaşlardan veya miras ortaklığındaki hak sahiplerinden her biri ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Davanın bütün paydaşlara yöneltilmesi gerekir. Ölen paydaşların mirasçılarının ve pay oranlarının doğru belirlenmesi; tapu, nüfus ve mirasçılık kayıtlarının dosyaya kazandırılması taraf teşkili bakımından önemlidir.

Aynen taksim ne zaman mümkündür?

Malın bölünmesi mümkünse ve bölünme önemli bir değer kaybına yol açmıyorsa aynen taksim değerlendirilir. Taşınmazın imar durumu, yüzölçümü, yola cephesi, tarımsal arazi sınırlamaları, pay ve paydaş sayısı bilirkişi incelemesiyle ele alınabilir. Aynen bölüşme mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilir.

Satış yalnız paydaşlar arasında yapılabilir mi?

Bütün paydaşların kabulü hâlinde satışın yalnız paydaşlar arasında yapılmasına karar verilebilir. Oybirliği bulunmazsa satış herkese açık artırma yoluyla yürütülür. Satış işlemleri kararın kesinleşmesinden sonra görevli satış birimince ilgili mevzuata göre gerçekleştirilir.

Muhdesat ve diğer alacaklar nasıl değerlendirilir?

Taşınmaz üzerindeki bina, ağaç veya diğer muhdesatın belirli bir paydaşa ait olduğu ileri sürülüyorsa bu iddia, satış bedelinin dağılımını etkileyebilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre ayrı bir tespit davası gerekebilir. Ecrimisil, kullanım bedeli veya yapılan masraflara ilişkin talepler de her zaman ortaklığın giderilmesi davası içinde çözülemez.

Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Taşınmazlara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Bu nedenle Bafra’da bulunan bir taşınmaz yönünden dava, kural olarak Bafra’daki görevli mahkemede görülür.

Satış bedeli nasıl paylaştırılır?

Satış giderleri ve yasal kesintiler sonrasında kalan bedel tapudaki paylar esas alınarak dağıtılır. Elbirliği mülkiyetinde mirasçılık paylarının belirlenmesi ve veraset işlemlerinin tamamlanması gerekebilir.

Ortaklığın giderilmesi davası, malın üçüncü kişiye geçmesi ihtimalini de içerir. Bu nedenle arabuluculuk aşamasında rızai paylaşım ve pay devri seçeneklerinin somut olay bakımından değerlendirilmesi önemlidir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır. Aynen taksim imkânı, taraf teşkili ve satış süreci her dosyanın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.