Tenkis Davası: Saklı Payı İhlal Edilen Mirasçının Hakları

Mirasbırakan malvarlığı üzerinde tasarruf edebilir; ancak saklı paylı mirasçıların kanunla korunan paylarını aşan kazandırmalar tenkise konu olabilir. Tenkis davasının amacı, saklı payı tamamlayacak ölçüde ölüme bağlı veya bazı sağlararası kazandırmaları azaltmaktır.

Kimler saklı paylı mirasçıdır?

Türk Medeni Kanunu’na göre altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş belirli koşullarda saklı pay sahibidir. Somut pay oranı, mirasçılık zümresine ve sağ kalan eşin hangi mirasçılarla birlikte mirasçı olduğuna göre hesaplanır.

Tenkis hesabı nasıl yapılır?

Önce terekenin ölüm tarihindeki aktif ve pasifi belirlenir. Kanunen eklenmesi gereken bazı karşılıksız kazandırmalar hesaplamaya dâhil edilir. Mirasçının yasal payı ve saklı payı belirlendikten sonra tasarruf edilebilir kısmın aşılıp aşılmadığı incelenir.

Hangi kazandırmalar tenkis edilebilir?

Vasiyetname ve miras sözleşmesindeki kazandırmalar yanında, kanunda belirtilen bazı sağlararası bağışlar da tenkise tabi olabilir. Kazandırmanın tarihi, karşılıklı olup olmadığı, mirasbırakanın amacı ve bağışın niteliği önemlidir.

Süreler

Saklı payının zedelendiğini öğrenen mirasçı, kural olarak öğrenmeden başlayarak bir yıl içinde dava açmalıdır. Ayrıca vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden başlayan on yıllık üst süre bulunur. Defi yoluyla tenkis yönünden farklı sonuçlar doğabilir.

Tenkis ve iptal farkı

Tenkis, geçerli bir tasarrufun saklı payı aşan kısmını azaltır. Vasiyetnamenin iptali ise ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği gibi sebeplerle tasarrufun geçerliliğini hedefler. Taleplerin dayanağı ve sonucu farklıdır.

Tereke ve bağış kayıtları eksiksiz toplanmadan yapılacak hesap yanıltıcı olabilir. Tapu, banka ve şirket kayıtları ile borçlar birlikte incelenmelidir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirmedir; saklı pay ve süre hesabı somut mirasçılık yapısına göre yapılır.